Việt Nam qua 10 năm thực hiện Công Uớc Khung của Tổ Chức Y Tế Thế Giới về kiểm soát thuốc lá

05/06/2015

     Ngày 28 tháng 5 năm 2015, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, Bộ Y tế vừa tổ chức Hội nghị đánh giá 10 năm thực hiện Công Ước Khung của Tổ Chức Y Tế Thế Giới về kiểm soát thuốc lá. Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân của nhiều bệnh và thương tật, gây mất khả năng lao động, nguy cơ tử vong sớm, trở thành gánh nặng kinh tế-xã hội. Nhu cầu sử dụng thuốc lá đang giảm tại các quốc gia phát triển, song lại gia tăng tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

    Nhằm bảo vệ con người khỏi các hậu quả về sức khỏe, kinh tế-xã hội, môi trường của việc tiêu thụ thuốc lá và phơi nhiễm với khói thuốc, Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá FCTC (Who Framework Convention on Tobacco Control) đã được phê chuẩn và có hiệu lực từ ngày 10/2/2005. Tính đến ngày 01/01/2015, đã có 180 thành viên tham gia Công ước, trên tổng số 192 quốc gia thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới. Việt Nam là quốc gia thứ 47, phê chuẩn Công ước khung vào ngày 11/11/2004, và tại Việt Nam Công ước khung có hiệu lực từ ngày 17/3/2005.

   Tại hội nghị, PGS.TS. Nguyễn Thị Xuyên - Thứ trưởng Bộ Y tế đã kêu gọi các tổ chức và cá nhân có những hoạt động thiết thực hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá và Ngày thế giới không thuốc lá từ 25 đến 31/5/2015. Cũng tại hội nghị, quyền Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, ông Ông Jeffery Kobza đã trao giải thưởng danh dự cho PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Tiến - Bộ trưởng Bộ Y tế - Chủ nhiệm Chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá Quốc gia vì những đóng góp to lớn của Bà. Bộ trưởng Bộ Y tế là một trong hai cá nhân của 27 nước khu vực Tây Thái Bình Dương được vinh dự nhận giải thưởng này.

   Với cam kết thực hiện các biện pháp phòng, chống tác hại thuốc lá hiệu quả, Bộ Y tế Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, cơ quan đoàn thể trong triển khai hoạt động, xây dựng mạng lưới, thực thi nhiều biện pháp nhằm kiểm soát nguồn cung và hạn chế hành vi sử dụng thuốc lá. Sau 10 năm thực hiện Công ước khung, Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng khích lệ như: (i) Tỉ lệ hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành đã giảm từ 56,1% năm 2001 xuống 47,4% năm 2010, nhóm thanh thiếu niên 13-15 tuổi hút thuốc giảm từ 3,3% năm 2007 xuống 2,5% vào năm 2014; (ii) Các quy định pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá được xây dựng và kiện toàn gồm Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực từ ngày 01/5/2013, Quyết định số 229/QD-TTg về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng chống tác hại của thuốc lá đến năm 2020 và nhiều Nghị định, Thông tư hướng dẫn triển khai Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá; (iii) Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá đã được thành lập, đây là quỹ Quốc gia trực thuộc Bộ Y tế, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận; (iv) Nguồn nhân lực được kiện toàn và nâng cao năng lực, mạng lưới hoạt động được mở rộng và tăng cường trên 63 tỉnh, thành phố; (v) Xây dựng và củng cố các mô hình môi trường không khói thuốc tại cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, nơi làm việc và tiếp tục mở rộng mô hình; (vi) Tăng thuế thuốc lá theo lộ trình, từ 1/1/2016 thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt tăng từ 65% lên 70%, tiếp đó ngày 1/1/2019 sẽ tăng từ 70% lên 75%; (vii) Thực hiện nghiêm túc quy định cấm quảng cáo, khuyến mại sản phẩm thuốc lá, các công ty thuốc lá chỉ được tài trợ trong hoạt động thiên tai và không được đưa tin trên các phương tiện tuyền thông; (viii) Áp dụng 6 mẫu in cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc, chiếm diện tích 50% cả mặt trước và mặt sau.

   Việt Nam là một trong 15 quốc gia có số người hút thuốc lá cao nhất trên thế giới. Quá trình thực hiện Công ước khung về kiểm soát thuốc lá tuy còn nhiều thách thức, song giai đoạn 10 năm qua, Việt Nam đã được Tổ chức Y tế Thế giới cũng như cộng đồng quốc tế công nhận và đánh giá cao đối với nỗ lực triển khai toàn diện và hiệu quả nhiều chương trình can thiệp. Bên cạnh đó, việc tham gia và phê chuẩn Công ước khung về kiểm soát thuốc lá cũng đánh dấu sự cam kết mạnh mẽ của Nhà nước, của Chính phủ Việt Nam trong công tác nâng cao sức khỏe nhân dân thông qua các giải pháp phòng chống tác hại của thuốc lá hiệu quả và bền vững.

Trần Nguyệt Minh Thu