Nghiệm thu cấp cơ sở đề tài cấp Bộ “Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) và bản đồ nghiên cứu vấn đề dân cư tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơn”

10/12/2020

   Thực hiện Quyết định số 140/QĐ-VĐLNV của Viện Địa lí nhân văn V/v thành lập Hội đồng cấp cơ sở nghiệm thu đề tài khoa học cấp Bộ, chiều ngày 10 tháng 12 năm 2020, Viện Địa lí nhân văn đã tổ chức nghiệm thu cấp cơ sở đề tài cấp Bộ Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) và bản đồ nghiên cứu vấn đề dân cư tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơndo TS. Nguyễn Xuân Hòa làm chủ nhiệm và Viện Địa lí nhân văn là cơ quan chủ trì.

 

Description: F:\KHOA HOC\DE TAI CAP BO\Nghiem thu co so\toan canh nghiem thu.jpg

Toàn cảnh buổi nghiệm thu

        Thái Nguyên và Lạng Sơn là hai tỉnh thuộc Vùng núi và Trung du phía Bắc Việt Nam. Tỉnh Thái Nguyên nằm trọn trong nội vùng có đường ranh giới tỉnh giáp với các tỉnh khác như Lạng Sơn, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Giang. Theo số liệu của Tổng cục thống kê, dân số tỉnh Thái Nguyên tính đến ngày 1/4/2019 là gần 1.287 nghìn người, trong đó dân số khu vực thành thị chiếm khoảng 31,9% và dân số khu vực nông thôn khoảng 69,1%. Tỉnh Lạng Sơn là tỉnh vùng biên có đường biên giới phía bắc giáp với nước bạn Trung Quốc, các mặt còn lại là đường ranh giới tỉnh giao với các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên và Bắc Giang. Tính đến tháng 4/2019, dân số tỉnh Lạng Sơn khoảng 781.655 người trong đó có 159.670 người sống ở thành thị (20,4%) và 621.985 người sống ở nông thôn (79,6%). Những năm gần đây, hai tỉnh này có nhiều biến động về dân số và dân cư khi cơ cấu dân số của hai tỉnh này rất đa dạng và có xu hướng tăng nhanh. Biến động về dân số, dân cư còn do sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp/khu chế xuất, các khu vực thâm canh sản xuất chè, hồi. Biến động dân số và di cư tại hai tỉnh này tạo ra gánh nặng không nhỏ tới phát triển kinh tế xã hội và hệ thống an sinh xã hội, cơ sở hạ tầng… đồng thời tác động xấu đến khai thác tài nguyên thiên nhiên và môi trường của tỉnh. Việc ứng dụng GIS và bản đồ ngày càng cho thấy sự hiệu quả. Bản đồ cho phép nghiên cứu và nhận thức lãnh thổ một cách toàn diện, có chọn lọc và trực quan. Bản đồ trở thành công cụ hỗ trợ quản lý, xác lập sơ đồ quy hoạch, đưa ra các giả thiết dự báo hiệu quả. Hơn thế nữa bản đồ và GIS còn cho phép cập nhật, hiệu chỉnh, chế biến, xử lý linh hoạt lập ra những bản đồ theo ý muốn và có tính thời sự cao. Thành lập các bản đồ dân cư sẽ đáp ứng được các nhiệm vụ của đề tài như: Cung cấp thông tin dân cư chi tiết và đa dạng, hỗ trợ phân tích, đánh giá tìm ra các đặc điểm về sự phân bố và biến động dân cư, hỗ trợ công tác quy hoạch và quản lý dân cư.

        Đề tài sử dụng cách tiếp cận theo hướng Khoa học xã hội và nhân văn và tiếp cận theo hướng Bản đồ - GIS để nhìn nhận một cách đầy đủ và tổng hợp các vấn đề về dân cư tác động tới nhiều mặt của xã hội từ cấu trúc gia đình cho đến sự thay đổi hệ thống cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội hay các qui hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó đề tài sử dụng các phương pháp chính: Phương pháp khảo sát thực địa, phương pháp thu thập và phân tích xử lý số liệu, phương pháp chuyên gia, phương pháp bản đồ và GIS.

        Dựa vào các luận cứ về khoa học cũng như thực tiễn ứng dụng công nghệ GIS và bản đồ trong nghiên cứu dân cư trong và ngoài nước. Đề tài đã thiết lập được một hệ thống các chỉ tiêu về dân cư cho việc xác lập hệ cơ sở dữ liệu. Từ đó, xây dựng các bản đồ, biều đồ, đồ thị liên kết chặt chẽ với cơ sở dữ liệu thông qua ứng dụng công nghệ GIS và bản đồ. Trên cơ sở đó đề tài đã chỉ ra được nhưng bất cập, những vấn đề về dân cư hai tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơn. Qua phân tích, đánh giá trên đề tài đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm mục tiêu lập quy hoạch, kế hoạch, hoạch định chính sách và định hướng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơn.

        Hội đồng nghiệm thu cấp cơ sở đánh giá cao những kết quả đạt được của đề tài; các sản phẩm và nội dung báo cáo của đề tài đã đáp ứng được yêu cầu về mục tiêu và nội dung ghi trong hợp đồng nghiên cứu đã kí với Viện Hàn lâm. Đề tài được Hội đồng nghiệm thu cấp cơ sở đánh giá đạt yêu cầu và đề nghị nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

        Kết quả nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao. Đây sẽ là cơ sở khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan quản lý ở các cấp từ trung ương đến địa phương nâng cao hiệu quả quản lý các vấn đề dân cư như phân bố dân cư, di dân, nhập cư… gắn với phát triển kinh tế xã hội tại các tỉnh Thái Nguyên và Lạng Sơn.

Đặng Thành Trung

Các tin cũ hơn.............................