Nghiệm thu cấp Nhà nước đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam”

01/02/2016

Theo Quyết định số: 3427/QĐ-BTNMT, ngày 25/12/2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; ngày 24/01/2016, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức đánh giá nghiệm thu cấp Nhà nước đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sáchi liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam” thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu do TS. Nguyễn Song Tùng làm chủ nhiệm, Viện Địa lí nhân văn là cơ quan chủ trì thực hiện.

 

 

 

Đề tài được thực hiện với các mục tiêu cơ bản: (1) Luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế, chính sách liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu; (2) Phân tích đánh giá biểu hiện và tác động của biến đổi khí hậu tại 6 vùng kinh tế- xã hội của Việt Nam: Vùng Trung du miền núi phía Bắc, Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Vùng Tây Nguyên, Vùng Đông Nam Bộ, Vùng Đồng bằng sông Cửu Long; (3) Đánh giá các bối cảnh mới ảnh hưởng đến triển vọng liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam; (5) Đề xuất được các quan điểm, định hướng, giải pháp về cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

Nội dung nghiên cứu được trình bày trong 4 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về cơ chế, chính sách liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu; Chương 2: Cơ sở thực tiễn về cơ chế, chính sách liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam; Chương 3: Thực trạng liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam; Chương 4: Đề xuất quan điểm định hướng và giải pháp về cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

Từ kết quả nghiên cứu, theo đánh giá của chủ nhiệm đề tài - TS. Nguyễn Song Tùng cho rằng: Việt Nam đã ban hành khá nhiều văn bản chính sách về ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu, về vấn đề liên kết vùng. Đặc biệt, vấn đề ứng phó BĐKH cũng đã được sự quan tâm của Đảng thông qua Nghị quyết số 24-NQ/TW về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó các Bộ/ngành và địa phương cũng “Xây dựng các kế hoạch hành động của các Bộ, ngành và địa phương ứng phó với biến đổi khí hậu”.

 

Trong thời gian qua, công tác ứng phó với biến đổi khí hậu đã có những bước chuyển biến và đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng. Tuy nhiên, việc ứng phó với biến đổi khí hậu còn gặp nhiều khó khăn trong khi thiên tai ngày càng bất thường, gây nhiều thiệt hại về người và tài sản. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do công tác quản lý nhà nước và việc phân công, phân cấp, phối hợp giữa các Bộ, ban, ngành, địa phương còn thiếu chặt chẽ. Đặc biệt, các mối quan hệ tiểu vùng và liên vùng còn chưa được quan tâm một cách thỏa đáng, các địa phương hầu như độc lập triển khai các hoạt động ứng phó trong phạm vi địa phương mình…

Qua rà soát lại các quan điểm, cơ chế, chính sách hiện có về BĐKH ở Việt Nam và quá trình triển khai thực hiện các Chương trình, kế hoạch ứng phó với BĐKH ở cấp Trung ương và địa phương, có thể thấy tất cả đều được xây dựng và thực hiện một cách cục bộ, tình thế trong từng Bộ/ngành, địa phương riêng lẻ. Nhiều văn bản, chương trình, dự án xung đột, hoặc là trùng lặp nhau về nội dung, mục tiêu mà thiếu đi sự liên kết phối hợp liên ngành, liên vùng, dẫn đến sự tốn kém về nguồn lực thực hiện và kết quả mang lại chưa cao.

Từ kết quả khảo sát ở 20 tỉnh thuộc 6 vùng kinh tế - xã hội cho thấy, vấn đề liên kết vùng bước đầu được quan tâm triển khai trong thực tế ở các lĩnh vực như: xúc tiến đầu tư, liên kết trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, liên kết phát triển du lịch, bảo vệ tài nguyên nước và môi trường lưu vực sông, rừng, đa dạng sinh học… Tuy nhiên, những liên kết này chỉ mới dừng lại ở các biên bản ký kết, còn thực tế triển khai chưa được nhiều, hiệu quả liên kết còn khiêm tốn. Vấn đề liên kết vùng trong ứng phó với thiên tai, BĐKH gần như chưa được triển khai trong thực tế tại các Bộ/ngành và địa phương.

Vấn đề liên kết vùng trong ứng phó với biến đổi khí hậu rất khó thực hiện do một số nguyên nhân như: Thiếu “nhạc trưởng” trong hoạt động điều phối liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH; Thiếu cơ chế tài chính cho hoạt động liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH; Thiếu cơ chế phối hợp giữa các tỉnh trong việc quản lý và thực hiện các quy hoạch vùng; sự mâu thuẫn về lợi ích của các bên liên quan khác nhau gây ra khó khăn trong quá trình hài hòa lợi ích của các bên…

Trên cơ sở đó, đề tài đã đề xuất 5 quan điểm thúc đẩy liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH và Xây dựng khung chiến lược liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH; Đề xuất 8 nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH ở Việt Nam trong thời gian tới (Luật hóa vấn đề liên kết vùng; Hình thành tổ chức, quản trị điều phối liên kết vùng trong ứng phó với BĐKH; Hoàn thiện cơ chế, chính sách liên kết vùng; Đẩy mạnh nâng cao nhận thức cho lãnh đạo các cấp: Tăng cường khả năng tích hợp BĐKH vào trong kế hoạch phát triển KT-XH; Tăng cường liên kết vùng trong xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm thiên tai, BĐKH; Liên kết trong huy động tài chính, đào tạo nguồn nhân lực; Hoàn thiện chính sách phòng ngừa và hạn chế rủi ro do BĐKH mang lại).

Đề tài cũng đã đề xuất các kiến nghị với Chính phủ, Bộ/ngành và địa phương về ban hành và thực hiện một số chính sách liên kết vùng; Đề xuất một số chính sách phù hợp với đặc thù cho 3 vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai và BĐKH (Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long).

Đề tài đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao về tính thời sự, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Kết quả đề tài đã được đánh giá đạt loại khá 84,89 điểm/100 điểm.

Song Tùng

Các tin cũ hơn.............................